Air Meur-Loidhne na Beatha: Pàirt a h-Aon

Parsail

‘S e rud ris an canar buaidh an dealain-dhè. Le aon chlap dhen sgiath thèid an saoghal bun os cionnn. Ach dè thacras nuair a thèid parsail dhan doras cheàrr? Gheibh sin a mach san sgeulachd ghoirid aig Alistair. Nochdaidh an darna pàirt dhen sgeul san aithghearrachd.

Bha i anns an àite cheart; Betsy Chaimbeul, aois 79. Sa flat bheag aice aig bonn a’ chlobhsa cha robh aice ris an staidhre a dhìreadh is bha i faisg air an doras inntrigridh. Ach nas cudromaiche buileach dhise bha i anns an àite far an cumadh i smachd air a h-uile rud a bha a’ dol anns a’ chlobhsa. B’ i a’ phrosbaig bheag am meadhan an dorais aice a sùil dhan t-saoghal bheag aice fhèin bho chitheadh i a h-uile nì a thachradh san aitreabh.

Is b’ann gu teann an taic ris a’ phrosbaig a bha gluc a sùla an-dràsta is am posta na sheasamh taobh thall an dorais. Bha fìos aice air a’ ghnogadh neo-aithnichte nach e am posta àbhaisteach a bh’ ann. Gu dearbh nuair a chrùb i sìos pios beag chitheadh i gur e aodann fir òig a bh’ann ged a b’ e ìomhaigh fhiar dheth a fhuair i tron phrosbaig. Nuair a dh’fhosgail i an doras fhuair i fear seang le tuar mì-fhallain air a beulaibh an àite a’ bhodaich shultmhoir; Seòras; ris an robh i cleachdte.

‘Parsail dhuibh,’ thuirt e, ’s e a’ sìneadh bogsa dha h-uchd.

‘Bha mi an dùil ri Seòras’

‘Tinn,’ dh’fhreagair am posta gu h-aithghearr.

Bu toigh le Betsy còmhradh a chumail leis an fhear òg, is fìos aice gur e caraid feumail a b’ urrainn a bhith ann am posta. ‘S iomadh bloigh fìosrachaidh a fhuair i bho Sheòras còir. Ach bha sùilean a’ bhalaich fad às mar gun robh e fhathast na leth chadal is dh’aithnich i nach b’ fhiach e an oidhirp. Cha robh i an dùil ri parsail is cha robh cuimhne aice air òrdugh a chur a-steach son greis. Ach ’s iomadh rud air nach robh cuimhne aice san latha a th’ann. Bu bheag an dìofar; chòrd e rithe parsailean fhaighinn. Shoidhnich i air a shon is thug i a steach e dhan flat aice.

Chàraich i am bogsa air bòrd-cofaidh san t-seòmar-suidhe. Bha an telebhisean air. Bhiodh an telebhisean daonnan air. Rinn i cupa teatha dhi fhèin is choimhead i gu deireadh a’ phrograim às an t-sreath lorg-phoilis as fheàrr leatha; Lewis. Bha i a’ gabhail fadachd am parsail fhosgladh. Fhuair i siosar bhon drathair is gheàrr i gu cùramach an teip bho mhullach a’ bhocsa. Phaisg i sìos clibeagan a’ mhullaich is ghreimich i ris a’ phìos pàipeir dhuinn a chòmhdaich an ulaidh a bha gu bhith a’ laighe foidhpe. Bhean barr a corragan ri plastaig sleamhain: cha b’ e an fhaireachdainn a bu thaitniche a bh’ann. Thog i am pàipear is fhuair i aodann boireann a’ coimhead suas oirre le sùilean falmh cruinn. Bha Betsy aosda ach cha robh i faoin; bha làn fhìos aice dè a bh’ ann an doile shèidte.

Chuir i air ais am pàipear is phaisg i sìos mullach a’ bhogsa air a mhuin. Thug i sùil dhan t-seòladh; D Brown, an t-ainm a bha air. B’ e Daibhidh Brown an nàbaidh aig Betsy dà dhoras shuas aig ceann an trannsa. Fear diùid, dùinte. S’ ainneamh a gheibheadh i facal bhuaithe, a bharrachd air ‘latha math’. Ri linn ’s gum biodh e a-mach is a-steach an clobhsa aig uairean neo-chunbhalach b’ fhiosraich do Bhetsy nach robh obair sheasmhach no beatha rianail aig an duine.

*******
B’ aithne dhi an ath-ghnogadh a thàinig dhan doras aice na b’ fhaide air an fheasgar. Trì sgailcean puingeil, goirid. B’ e sin Coinneach; an nàbaidh aice an ath-dhoras. Bha fhìos aice air a cheum shlaodach gun robh latha sgìtheil air a bhith aige. Dh’fhosgail i an doras gu fear a’ teannadh ri meadhan-aois; fear a bha uair eireachdail ach a-nis le coltas rud beag claoidhte air. Ach bha fhathast deàlradh na shùilean is bha fìos aig Betsy gum biodh barrachd spionnadh san truaghan mura b’ e gun robh e fo dhaorsa aig a bhean. Bha fhios aice cuideachd nach robh cùisean air a bhith cho rèidh eadar an dithis o chionn greis a rèir an èigheachd is an troid a thigeadh tro na ballachan. Nam biodh i air a bhith dà fhichead bliadhna na b’ òige, dhèanadh i rudeigin mu dheidhinn; ’s i a dheànadh! Bha e na chleachdadh aig Coinneach a bhith a’ tadhal air a’ chailleach a h-uile trì no ceithir làithean ach an robh dad a dhìth oirre; sin an seòrsa duine còir a bh’ann.

‘Thig a-steach. Thig a-steach.’ Chomharraich i dha le làmh an-fhann, rocach.

Chaidh iad a-null air an trannsa dhan t-seòmar-suidhe far an robh am bogsa fhathast na laighe air a’ bhòrd. Leig Coinneach an dà phoca Tesco a bha aige na làmhan chun an làir. Dh’fhuasgail e a thàidh is chuir i dha phòcaid e. Tharraing e osna. ‘Tha sin nas fheàrr,’ thuirt e. ‘Ciamar a tha thu m’ eudail?’

‘O, tha ceart gu leòr, a ghràidh. Fhathast an seo co-dhiù. Latha trang a bh’agad?’ dh’fhaighnich i dheth.

‘Bha, bha; mar as àbhaist.’ Thug e snodha-gàire sgìth dhi. Ghnog e a cheann an comhair nam bagaichean. ‘Dh’iarr Chloe orm na messages fhaighinn air mo shlighe dhachaidh. Tha ise aig coinneamh a’ chlub goilf. Gnìomhachasan deatamach aca ri rèiteachadh a rèir coltais. Feumaidh mi dinnear ullachadh an ceartair ach ma tha dad a dhìth ort feuch an innse thu dhomh is is nì mi e nuair a bhios mionaid no dhà agam.’

‘Uill, chan eil dad a dhìth orm ach ’s urrainn dhut tioba beag a dhèanamh dhomh. Seall air siud.’ Dh’fhosgail Betsy am bògsa a bha ri taobh is thog i air falbh am pàipear. Chuir i car dhan bhogsa gus an robh aghaidh na doileige a’ coimhead gu dìreach an sùilean Choinnich.

‘Gu sealladh orm!’ ghrad-ghlaodh Coinneach.

‘Fhuair mi siud aig an doras bhon ghlaoic ud a tha a-nis na phosta. Bu chòir dha a bhith air a dhol do Dhaibhidh, an nàbaidh agads’.Tha mi caran air mo nàrachadh mar a bhiodh tu an dùil.’ Dh’èirich Betsy a sùilean is phlabraich i a ruisg mar chaileag sia bliadhna deug a dh’aois. ‘Chan eile dòigh as urrainn dhomh a thoirt dha mar a thuigeas tu. B’fheairrde buileach gur e fireannach a nì e.’

Mus robh cothrom aig Coinneach freagairt thug Betsy dha am bogsa. Chuir e fo achlais e; thog e na pocannan plastaig is chliob e a-mach air an doras fon eallach aige.

*******
B’ann air a slighe air ais dhan flat aice an ath-mhadainn bho bhith a’ cur a-mach an sgudail a thachair Betsy ri Daibhidh is e a’ tighinn ga h-ionnsaigh. Chuir e iongnadh air Betsy cho bras sa bha e an-diugh. ‘Latha math, a bhean phòsta Chaimbeul. Tha rudeigin a dhìth orm,’ ars’ esan.

Mar nach robh fìos agam air a sin, smaoinich Betsy; ann am barrachd air aon dòigh.

‘Latha math, a Dhaibhidh.’

‘Tha mi an dùil ri parsail nach do nochd.’

‘A bheil?’

‘Tha, ’s e modail trèan a th’ann.’

‘Seadh. Modail trèan an e?’ Bha na sùilean a’ roiligeadh an ceann Bhetsy ge b’ oil leatha.

‘Fear sònraichte,’ lean Daibidh air. ‘Tha mi air a bhith ga mhiannachadh son ùine mhòir. Cha bu bheag an t-airgead a thug mi air. Chuir mi post-d dhan chompanaidh is thuirt iad rium gun do shoidhnich cuideigin air a shon is nach eil dad ann as urrainn dhaibh a dhèanamh.’ San dealachadh thionndaidh Daibhidh air a shàilean is thuirt e ri Betsy; ‘Thigibh a chèilidh orm is seallaidh mi dhuibh seata nan trèanaichean agam.’ Tha fios gum b’fheudar dha ròlaist air choireigin a bhith aige ach bha e air a dhol na b’ fhaide na bu chòir am beachd Bhetsy. B’ iongantach e dhi gun robh mac-meanma aige idir.

*******
Nuair a thill ceum sgìth Choinnich dhan chlobhsa air an fheasgar bha Betsy deiseil aig an doras gus a ghearradh dheth. ‘A Choinnich. An tug thu am parsail do Dhaibhidh fhathast?’ Thuirt i. ‘Bha e a’ faighneachd dhìom ma dheidhinn’.

Sheall Coinneach mu thimcheall air mar bheathach glacte. ‘Tha mi an dùil ga thoirt dha cho luath ’s a gheibh mi cothrom. Fhios agad, le Chloe mun timcheall orm fad n h-ùine tha e air a bhith doirbh dhomh.’

Tharraing e anail.

‘Uill, chan e sin buileach e. Nuair a thàinig e gu aon ’s gu dhà bha cus nàire orm. Tha e fhathast agam; cùl a’ phris-aodaich.’

‘A bheil sin glic?’ cheasnaich Betsy e.’Nach eil teans gum faigh do bhean lorg air?’

‘Nì mi e. Nì mi e,’ fhreagair e.

Goirid às dèidh do Choinneach tilleadh dhan flat aige chuala Betsy tilleadh a mhnà; na sàilean àrda aice a’ bragadaich tron chlobhsa. B’ i an aon tè san chlobhsa a chosgadh sàilean àrda is am fuaim aca mar pheilearan gan losgadh. ‘S e fuaim a chuireadh clisgeadh air Betsy gach turas a chluinneadh i e. Chan fhada gus an do thòisich an trod eatorra. Brag an dorais, is nochd na sàilean àrd sna trannsa às ùr; na bu riaslaiche an turas sa na ’n àbhaist. Tron bhragadaich chuala Betsy monmharan ìosal is droch-chainnt na mnà. Cha robh fhios aig Betsy dè bha a’ cur oirre ach bha deagh-bheachd aice. Bha i a’ faireachdainn beagan ciont, ach nas motha na sin bha am fuaim ga cur droil. Dh’fhan i cho fad ’s a sheasadh i ris is chaidh i a-mach tron doras aghaidh aice dhan trannsa. Stad a’ bhragadaich is spleuchd bean Choinnich air Betsy le sùilean gràineil.

‘Gabhaibh mo leisgeul, a Chloe,’ arsa Betsy gu modhail. ‘Tha fhios agams’ nach e mo ghnothach sa ach ’s dòch nach eil cùisean buileach mar a tha sibh a’ sùileachadh.’

‘Chan e ur gnothach sa’, spliathartaich Chloe, ‘ach is cinnteach gur ann agaibh a tha barrachd fìos mu dheidhinn an duine agam na mi fhèin. Is sibhse a bhios eòlach gu leòr mu na rùintean salach aige, na cur-seachadan dìomhair, an t-airgead a chosgas e, na pacaidean!’

‘Gu dè tha sibh a’ ciallachadh? Chan ann mar sin a tha cùisean. B’ ann do chuideigin eile a bha an doileag feise.’

Thug Chloe ceum air ais, dh’fhosgail i doras a flat aice agus an làrach nam bonn chaidh i à sealladh. Obair dèanta!

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Fàg freagairt

Cha dèid an seòladh puist-dhealain agad fhoillseachadh. Tha * ris na raointean a tha riatanach