Leabhraichean son gheamadairean

Le Robbie MacLeòid

Tha an Nollaig a’ teachd dlùth oirnn! …agus tha an t-àm ann strì ri tìodhlacan a lorg. Nach e tha doirbh rudan a cheannach do dhaoine aig a bheil ùidh ann an geamaichean coimpiutaireachd: tha an t-uamhas innealan ann, agus geamaichean, agus DLC, agus ‘in-game currency’, agus iomadh rud eile. Ach is toil le daoine deagh leabhar aig àm na Nollaige. Mar sin, seo moladh no trì son leabhraichean dhuibhse a tha a’ feuchainn ri rudeigin a lorg son gheamadairean an-dràsta.

Blood, Sweat and Pixels – Jason Schreier

Tha Schreier na naidheachdair gheamaichean, agus san leabhar seo tha e a’ toirt dhuibh sgeulachd mu leasachadh iomadh gheama, leithid the Witcher 3, Stardew Valley, agus Uncharted 4. Le bhith dèanamh agallamhan leis an fheadhainn a bha thall is a chunnaic, tha Scheier a’ toirt sealladh air leasachadh cuid de na geamaichean as ainmeile on fhichead bliadhna a dh’fhalbh, agus air gnìomhachas nan geamaichean-coimpiutair san fharsaingeachd. Tha stoidhle sgrìobhaidh Schreier taitneach agus furasta a leughadh, fiù ’s nuair a th’ aige ri rud teicnigeach a mhìneachadh. Mas aithne dhut duine sam bith aig a bheil ùidh anns na geamaichean san leabhar, air neo ùidh ann an gnìomhachas gheamaichean san fharsaingeachd, mholainn Blood, Sweat, and Pixels fhaighinn air an son.

Rise of the Videogame Zinesters – Anna Anthropy

’S e cruthadair gheamaichean a th’ ann an Anna Anthropy, agus tha beachdan làidir agus tarraingeach aice mu dhèidhinn gheamaichean agus gnìomhachas gheamaichean. Leis gu bheil uiread de dh’airgead ri dhèanamh ann an geamaichean sna làithean seo, is tric nach eil na stiùidiothan mòra deònach rudan ùra fheuchainn, no daoine a riochdachadh nach eil nam fir gheala. Leis an fho-thiotal ‘How Freaks, Normals, Amateurs, Artists, Dreamers, Drop-outs, Queers, Housewives, and People Like You Are Taking Back an Art Form’, tha an leabhar seo airson do bhrosnachadh gus geamaichean a chruthachadh. Tha e làn fiosrachaidh fheumail mu chruthachadh gheamaichean, fiù ’s mur eil eòlas agad mu chòdachadh no sian: chan eil agamsa agus chòrd an leabhar rium glan. Mholainn e do dhuine sam bith aig a bheil ùidh ann an geamaichean agus aig am biodh ùidh ann a bhith ag ionnsachadh beagan mu chruthachadh gheamaichean.

Boss Fight Books

Leabhar a trì ’s e…uill, ’s e buidheann de leabhraichean a th’ ann. ’S e foillsichear a th’ ann am Boss Fight Books a bhios a’ foillseachadh leabhraichean goirid mu gheamaichean. Tha gach leabhar a’ coimhead air aon gheama a-mhàin, le ùghdar eadar-dhealaichte airson gach leabhar. Mar sin, tha iad uile diofraichte. Tha an leabhar aca mu Metal Gear Solid mar chòmhradh eadar bràthair agus piuthair òg a chluich e, is iad an-diugh a’ cuimhneachadh air. Tha an leabhar aca mu Red Dead Redemption a’ sgrùdadh an Western, agus na ceanglaichean aige ri prìomhachas nan daoine geala. Tha an leabhar aca mun gheama Spelunky air a sgrìobhadh leis an neach a rinn Spelunky fhèin, agus tha e làn bheachdan inntinneach mu chruthachadh gheamaichean. Ma tha geamaichean a’ còrdadh ris an neach do bheil thu a’ sireadh tìodhlac, mholainn coimhead air leabhar Boss Fight Books dha.

Iar-ràdh

Gheibhear leabhraichean-èisteachd airson Blood, Sweat and Pixels agus cuid airson leabhraichean Boss Fight Books. Cha b’ urrainn dhomh fhèin leabhar-èisteachd a lorg airson Rise of the Videogame Zinesters, ge-tà.

Aon rud eile. Mas urrainn dhuibh, mholainn ceannachd bho bhùth-leabhraichean neo-eisimeileachd nur sgìrean fhèin. Chan fheum Jeff Bezos agus Amazon sgillinn ruadh a bharrachd bhuainne. Cuid de na bùithtean-leabhraichean as fheàrr leam fhèin ’s e Lighthouse ann an Dùn Èideann agus Category Is ann an Glaschu.

Tha làrach-lìn ùr air nochdadh cuideachd, uk.bookshop.org, a tha coltach ri Amazon ach airson bùithtean-leabhraichean neo-eisimeileachd, agus tha Blood Sweat and Pixels, Rise of the Videogame Zinesters, agus cuid de na Boss Fight Books rim faighinn ann (ceanglaichean gu h-ìosal). Thoiribh an aire leis ge-tà: chan eil e buileach cho math ri bhith ceannach bho bhùithtean-leabhraichean neo-eisimeileach iad fhèin mas urrainn dhuibh. Tha ceangal gu h-ìosal ann ri alt a tha mìneachadh carson.

Tha mi an dòchas gu bheil sin feumail dhuibhse a tha a’ strì ri tìodhlac a lorg son neach le ùidh ann an geamaichean. Cumaibh oirbh a’ cluich!

Tha Robbie MacLeòid na oileanach PhD aig Oilthigh Ghlaschu agus na ‘struthaiche’ Gàidhlig air Twitch. Gach seachdain bidh e a’ cluich gheamaichean coimpiutaireachd agus a’ bruidhinn man dèidhinn sa Ghàidhlig. An-dràsta tha e a’ cluich Assassin’s Creed: Valhalla. Thèid a lorg air Youtube, Twitter, Instagram agus Twitch fon ainm ‘Cluicheamaid’.

Nòtaichean

Chan eil bookshop.org foirfe: https://www.newstatesman.com/culture/books/2020/12/bookshoporg-independent-bookshops-andy-hunter-waterstones

Ceanglaichean Bookshop.org:

Blood, Sweat, and Pixels: https://uk.bookshop.org/books/blood-sweat-and-pixels-the-triumphant-turbulent-stories-behind-how-video-games-are-made/9780062651235

Rise of the Videogame Zinesters: https://uk.bookshop.org/books/rise-of-the-videogame-zinesters-how-freaks-normals-amateurs-artists-dreamers-drop-outs-queers-housewives-are-taking-back/9781609803728

Final Fantasy V (Boss Fight Books): https://uk.bookshop.org/books/final-fantasy-v-boss-fight-books-18/9781940535180


Share

Taylor Swift agus a’ #GaelicCrisis

Le foillseachadh an leabhar rannsachaidh The Gaelic Crisis, tha an ceòl air a dhol air feadh na fìdhle air na meadhanan. Tha taobhan gan comharrachadh agus campaichean gan lìonadh ann an saoghal na Gàidhlig.

“Nuair a chluicheas tu geamannan faoin, glèidhidh tu duaisean faoin” mar a thuirt Taylor Swift, tè-labhairt mo ghinealaich fhèin, anns a’ chlàr as ùire aige, ‘Lover’. Thàinig an clàr a-mach ann an 2019, an teas-meadhan aimhreit a’ chomainn-shòisealta anns Na Stàitean Aonaichte. Clàr mu ghaol a th’ ann, eadar gach cruth, cluth is ciùrradh a tha na chois.

Uil, a dhaoine còire, tha sinn uile ann an gaol ris a’ Ghàidhlig. Dè, ma-thà, a th’ aig Taylor chòir ri ionnsachadh dhuinn mun strì ghràdhach againn às leth na Gàidhlig? Oir, mar a chanas iad, is fheàrr an saoghal ionnsachadh na sheachnadh.

Leugh an còrr de “Taylor Swift agus a’ #GaelicCrisis”
Share

Cumha a’ Chànain Chaillte


Bha mi ri ur taobh tro thoileachas is cruas
Aig bàs is breith, aig stèidh ur seanchais
Bu mhise air bilean ur Dè an àm breitheanais
Bu mhise a chùmadh blàths ri ur caidreachas

Is truagh mise on a thrèig sibh mi

Bha mi nur cuideachd nuair ’shiubhail sibh bho thùs
Tro tìr, is tonn, is teagamh bu mhise ur misneachd
Tromhamsa a chuireadh an sgeulachd air gleus
Bu mhise a thug tuairisgeul air na bha ri teachd


Is truagh mise on a thrèig sibh mi

Bha mi a’ cluich leibh is sibh nur pàistean
– Bu mhise a thug sibh ciall ur càirdeasan
– Bu mhise a chuir an cèill ur ciad ghaol
– Bu mhise a thug brìgh do ur saoghal


Is truagh mise on a thrèig sibh mi

Thàinig am buille is thàinig gu cruaidh e
Claidheamh air a shàthadh tro mo chridhe
Fo ur sùileansan a chaidh mo leagail
Nam ablach; mo dheò lem fhuil gam fhàgail


Is truagh mise on a thrèig sibh mi

Càit’ a bheil sibh a’ tàmh a chlann mo ghaoil?
Cò na briathran coimheach a-nis ur n-iùl?
A threòir bhuam sibh do thìr an aineoil
Fada bhon dùthchas a dh’fhàg sibh air ur cùl


Is truagh mise on a thrèig sibh mi

‘S mise a tha dìleas dhuibh agus bidh gu bràth
Ge dìmeas mo dhàimh cha traogh mo ghràdh
Am measg nam faileas an cùl ur n-inntinne
Sin mise a’ feitheamh gu foighidneach ur pilltinne





Share

Dìleab Fhalaichte Ghlaschu

Tha rudeigin grànnda a’ tathaich ann am faileasan eachdraidh Ghlaschu.

Glaswegian, no Weegie mar a chanas muinntir an àite fhèin e. Sin cò mise. Bha mi riamh moiteil gur ann às baile mòr na smùide a bha mi oir nam cheann b’ e àite a bha air a dhlùth cheangal le buadhan ionmholta. Baile le freumhan sa chlas obrach a thogadh air saothair ar sinnsearan; nach e sin Glaschu? Baile a tha làn daoine le deagh-ghean is fealla-dhà daonnan deiseil air an teanga. ”S iad na daoine a’ nì Glaschu,’ no ‘Glasgow smile’s better,’ mar a chanas an sanasachd. Tha mo shinnsearachd fhèin mar shamhla air dualchas a’ bhaile is iad an sàs ann an togail shoithichean is mèinnearachd. Sin co-dhiù an seanchas a chaidh a thoirt dhomh is mi a’ fàs suas.

Cha robh adhbhar agam teagamh a chuir san teachdaireachd bhlàth, chofhurtail seo oir, gu simplidh, chòrd e rium. Ach, o chionn beagan bhliadhnaichean, tha e air a bhith a’ drùidheadh a-steach orm gu bheil taobh eile aig sgeul Ghlaschu; taobh nach eil a cheart cho càilear. Bha rudeigin grànnda a’ tathaich an sin sna faileasan eadar ar n-eachdraidh aithnichte. Tha ainm aig an rud sin; tràilleachd. Thàinig an t-àm nuair nach b’ urrainn dhomh dearmad a dhèanamh air tuilleadh nan robh mi airson fios ceart a bhith agam air cò às an tàinig mi. Cho luath ’s a dh’fhosgail mi mo shùilean bu lèir dhomh gun robh am fianais air a bhith aig bàrr mo shròine fad na h-ùine. Tha e air a sgrìobhadh anns na h-ainmean-àite leithid Jamaica Street, Virginia Street is Tobago Street. Tha e ri fhaicinn sna h-ìomhaighean is na h-aitreabhan a thog na duine a bha an sàs ann am malairt thràillean leithid an taigh mòr a thog an tighearna tombaca William Cunninghame a tha a-nis na dhachaigh do Ghailearaidh na Nua-ealaine ann an Ceàrnag an Royal Exchange. Innsidh an teachdaireachd sgrìobhte air an ìomhaigh aig John Moore ann an Ceàrnag Sheòrais dhut gun deach a thogail leis a cho-shoathranaich. Chan innse e dhut mar a chuir e sìos gu cruaidh air ar-a-mach nan tràillean ann an St Kits nuair a bha e na sheanalair an sin.


Gailearaidh na Nua-ealaine

B’ urrainn dhomh am fianais àicheadh mar a rinn mòran romham le bhith ag ràdh nach robh am baile againn an sàs gu dìreach ann am malairt-thràillean aig an aon ìre sa bha can Bristol no Liverpool. Ach ’s e an fhirinn nach gabh àicheadh gun deach soirbheachas a’ bhaile a thogail air muin na malairt seo. Mus do ghabh marsantan tombaca Ghlaschu brath air slighean malairt ùra na h-Atlantaig cha robh ann an Glasgow ach baile beag na ghuraban mun chathair eaglais is allt a’ Mholendinar. B’ e an saoibhreas ana-cuimseach a thruis iadsan air taobh thall a’ chuain san 18mh linn a chruthaich bun-stèidh a’ bhaile mar as aithnichear e san latha an-diugh is a leig leis fàs gu bhith na dhàrna bhaile dhan impire san 19th linn.

Ged a chrìon malairt an tombaca ro dheireadh an 18mh linn mhair an dlùth cheangail a bh’ aig Glaschu ri tràilleachd. ‘S iomadh fear às Alba a thug an cothrom airgead math a dhèanamh dha fhèin le bhith ag imrich a-null do dh’Aimeireaga gu bhith na shealbhadair no na mhanaidsear planntachais. An sin bha iad gu bhith air an fheadhainn a bu mhìosa a thaobh droch-dhìol is dubh-shaothrachaidh. Sa chumantas cha mhaireadh tràill ach ceithir bliadhna bhon latha a chaidh e, no i, a dh’obair do mhaighstir Albannach. Cha bu bheag an t-airgead a shruth air ais dhan bhaile ri linn na malairt nimheile seo. B’ e am fear a bu bheartaiche a bha an sàs ann an gnìomhachas an t-siùcair fear Ewing a bhuineadh do Ghlaschu, is rinn companaidhean leithid Tate and Lyle airgead thar tomhais às a’ ghnìomhachas. Sin dìreach da eisimpleir am measg iomadh fear eile.

Ri ùine dhrùidh an t-airgead a-steach do smior a’ bhaile chun na h-ìre ’s gun canadh tu gu bheil e ann an gach breig is clach. Tha e anns na h-oilthighean sna h-eaglaisean againn cho math ris an ailtearachd is na gnìomhasan. Nuair a chaidh mo thogail sa bhaile bha e fiù ’s anns na dòighean smaoineachaidh mu uachdarachd cinnidh is ar n-àite san t-saoghal; ’s dòcha gu bheil fhathast gu ìre. Chanadh cuid nach eil an sgeulachd gu tùr dubhach oir bha Albannaich cuideachd gu mòr an sàs anns an iomairt gus cur às do thràilleachd ach cha tèid aig am beagan dìcheall a bh’ againn aig deireadh linn an uamhais air na rinn sinn mar shluagh roimhe ath-shlànachadh.

Aon uair ’s gun tàinig am mothachadh seo orm cha rachadh agam air a chur dhan dàrna taobh tuilleadh. Ach b’ i a’ cheist; dè dhèanainn leis an eòlas? Ciamar a rèitichinn seo leis an fhèin-aithne a chaidh a thoirt dhomh is mi a’ fàs suas? Leis an fhirinn innse chan eil mi cinnteach. ‘S e an aon rud a tha cinnteach nach gabh an t-àm a chaidh seachad atharrachadh. Ach chan eil sin a ciallachadh nach eil leasanan rin ionnsachadh bho ar n-eachdraidh. Le bhith ag aithneachadh peacaidhean an ama a dh’fhalbh, bidh co-dhiù cothrom againn saoghal nas cothromaiche a chruthachadh san àm ri teachd.

Share

Bi beò ann an Gàidhlig: bith-beò goirt?

Ar taing mhòr do Christóir Piondargás airson a’ chunntais phearsanta seo gu h-ìosal. Is e rud duilich a th’ ann nuair a thig dìobhail misnich no eu-dòchas anns an rathad air rùintean ar cridhe. Tha mi làn chinnteach nach eil Criostóir na aonar am measg luchd-labhairt na Gàidhlig a thaobh mar a tha e a’ faireachdainn an-diugh. Ciamar a nì sinn leasachadh air ar staid?

Leugh an còrr de “Bi beò ann an Gàidhlig: bith-beò goirt?”

Share