Bàrdachd | Latha nam Feachdan Armaichte 2014

26thHighlandInfantryBrigade9thScottSpreadhadh boma fhuadain,
Am-measg gach ‘oo’ is ‘ah’ aig an t-sluagh
A dhearc air a’ cheò le iongnadh,
Fhad ’s a mhèath an Apache thar faire;
A’ lùbadh ’s a’ dannsadh sna speuran,
Am pìleat a’ taisbeanadh a chuid sgilean
Ann a bhith a’ marbhadh nàmhaid,
’S e dèanamh gille dheth fhèin.

Seo t’ impireachd dhustach thrèigte,
Beò ach air inntinn chuid,
An tulgadh deireannach a’ bhàis.

’S chan fhaca mise, anns a’ cheò ud,
Ach a’ ghlumag mhairbhteach,
Air a fadadh ro oiteag an eagail.

Shock and awe, thuirt an t-Ameireaganach an-iochdmhor eile –
’S e ga rèiteachadh an seòmraichean a’ Phentagon;
Ach abairt gun mhòran cèill
Dar nach eil thu ga tuigsinn
Ach tro bhogsa beag na brèige;
Nach seallar dhut an làrach mhillte,
’S i air a sgrios le boma
Tha nas mò na duine ’na chumadh,
’S a chosg na milleanan.

Dubhar sgàil inneal an lèir-sgrios,
A bhagradh làmhan Riaghaltais uaibhrich shaoibh
Dar a chomharraicheas iad tòiseachd Cogaidh Mòir
(Mar a thathar a’ dèanamh air a’ bhliadhna seo)
San dòigh seo, ri cleasachd is ri clisgeadh;

Tha deagh fhios:
Cha tàinig atharrachadh air saoghal.

Neo air saoghal cuid, co-dhiùbh.
Air saoghalan eile thàinig ’s gun tàinig
gun iarraidh gun abhsadh gun fhaothachadh.

Dh’fhalbh na gillean grinn,
An ginealach cho bòidheach ’s cho sgairteil ’s cho òg;
A shìolaidh às na glinn;
A thràigh mar a’ mhuir
Air a’ mhadainn chiùin Chèitein ud;
A dh’fhàg fadhail bhàn gun toradh;
’S a lìonadh, ri tamaill, le cràdh ’s cianalas ’s caoineadh
Le fàsalachd nan gillean gaolach;
Nach d’fhuair ach giorrad an t-saoghail
Nach d’fhuair cothrom beatha na lànachd
Nach do phòs leannan ’s nach do dh’àraich clann.
Nach do lìon ach beàrn san loidhne aig an Somme
Seach beàrn sa choimhearsnachd aig baile.

Beàrn nach deach lìonadh le cuimhneachan-cogaidh,
A thogadh sna glinn ’s na bailtean ’s na cridheachan,
Ceithir-chòmhdaichte le ainmean
Faileas bheathannan gu bràth nan tost,
A dh’fhuiling ceusadh na h-uèir bioraich
Agus spreadhadh boma fhìor,
Airson gaol an dùthchais.

Liam Alastair Crouse (28 Ògmhios, 2014)

 

 

 

Share

Bàrdachd | Àird nan Saighead

© Richard Webb
© Richard Webb

Maduinn chiùin fo shruth na deò,
Air sliabh àrd sa bhaile mhòr,
Dhearc mi nìos a-chum a glòir,
A’ ghrian òg ’s i ‘g èirigh suas;
Mhaighdinn bhòidheach mhìn na tuar.

Chaith mi an latha ann am thosd,
I gam dhrùidheadh ri a bòsd.
Chunna mi a saoghal bhàrr an tòrr’,
Le fonn-smeòraich gam thoirt bhuam;
‘N Talla mhic Leòid fo cheòl buain.

Dhearc mi rithist air a nòs,
A’ triall tharam le ‘cuid òr,
A’ fàs gach uair na cuid stòr,
Gus eug a-nochd caitht’ ro-luath;
Gus eug am fois ann a suain.

Liam Alastair Crouse 2013

Share

Bàrdachd | Am Fosal

Dr Micheal Newton (clì) agus Lodaidh MacFhionghain (deas)
Dr Micheal Newton (clì) agus Lodaidh MacFhionghain (deas)

do Lodaidh MacFhionghain*

Cha b’ iongnadh leam
ged a chuir muinntir na sgìre seo
“Am Fosal” ort
oir tha thusa a’ tighinn beò
air chleas nam famhairean
a bha a’ smàgadh air an talamh
nuair a bha am fonn air ùr bhriseadh.

Chan e dreug ghailbheach lasrach
a chuir ás dha’n Ghàradh sin
ach fuarachadh buan do-mhothachaidh
a shearg na bha fo bhlàth
beag air bheag.

Ach neo-choltach ris an Fhosal mharbh bhalbh reòthte ud
tha thusa làn deò –
a’ leumraich, is a’ sgreuchail,
a’ dannsa, is a’ seinn –
is a’ fadadh caoirean nàire
ann an cridhe a’ chinnidh
a thréig an Gàradh.

Tha aisling agam
gun séid sinn uile na caoirean sin
le anail na beul-aithris
gus am fàs iad ’nan teintean-éiginn
dòchasach dealrach
a bhios a’ blàthachadh
agus a’ soillseachadh a’ Ghàraidh
a chaidh am falach
ann an aigne gach Àdhaimh is Eubha.

– Mìcheal Newton

*Is e Ceann-suidhe Oifis Iomairtean na Gàidhlig ann an Albainn Nuaidh a th’ ann an Lodaidh, cuspair an dàin seo.

Share