Sgeulachd Ghoirid | Cailean

Sgeulachd ghoirid le Rhona NicDhùghaill – fear òg à baile air Taobh Siar na Gàidhealtachd a’ gabhail ris an airm.

Piper with 4SCOTS Playing the Bagpipes at Sunset in Afghanistan MOD 45158080.jpg
Seinn na Pioba aig dol fodha na greine ann an Afghanistan” le Cpl Daniel Wiepen/MOD. ceadaichte fo OGL via Wikimedia Commons.

Bha e na shuidhe air oir na leapa. Bha uinneag faisg air leis a’ ghrèin a’ tuiteam troimhpe, ’s i a’ dèanamh dhealbhan brèagha air an ùrlar. Cha robh sìon a’ gluasad ach na pìosan beaga smùir air an glacadh san adhar, a’ tionndadh anns an t-solas.

Cha robh e cinnteach gum b’ urrainn dha a dhèanamh, an rud seo a bha roimhe. Bha dealbh aige na inntinn dhì nuair a dh’innseadh e rithe gum biodh e a’ falbh. A sùilean fosgailte, a’ coimhead air gun tuigse. Càite am faca e a h-aodann mar sin? Anns an sgoil, dh’fhaoidte, nuair a dh’fhàs tidsear air choireigin fiadhaich leatha. Mar nach robh i ga chreidsinn, cha mhòr.

Chaidh e sìos an staidhre, seachad air a’ chidsin chun an dorais.
“A Chailein! Cuimhnich gu bheil thu a’ coinneachadh ri Anna an-diugh!” Bha a mhàthair ag èigheachd bhon t-since.
“Tha cuimhne a’m.”
“Uill, bha mi dìreach a’ dèanamh cinnteach gu robh cuimhne agad.”
“’S ann don chidhe a tha mi a’ dol an-dràsta.” Dh’fhosgail e an doras, ach stad e.
“Feumaidh tu innse dhi, m’ eudail,” ars a mhàthair.
“Tha fios a‘m.”

* * *

Air a’ chidhe, bha a’ ghaoth àrd is bha e trang leis an luchd-turais a’ dol air na bàtaichean-aiseig. Bha am baile coltach ri dealbh chloinne; a’ mhuir ghorm, na mullaichean dearga air Cidhe a Tuath, na bàtaichean mòra, dubh is geal.

Bha loidhne mhòr aig bùth nan iasg. Bha Anna a’ dèanamh gàire do gach duine ach nuair a chunnaic i e, rinn i gàire eile, diofraichte.
“Halò,’ ars ise.
“Halò. A bheil thu deiseil?”
“Còig mionaidean.”
“Ceart. Bidh mi a’ feitheamh thall an sin.”
“A bheil thu ag iarraidh sandwich?”
“Chan eil, tha mi ceart gu leòr, taing.”
An dèidh greis, nochd i far an robh e na shuidhe. Shuidhe i ri a thaobh is chuir i a gàirdeanan timcheall air, ach ghluais e air falbh.
“Dè?”
“Dìreach, uill… tha fàileadh èisg a’ tighinn bhuat.”
“Nach tu tha snog. ‘S e iasgair a th’ annad-sa!”
“Uill, seo an latha dheth agam.”
Cha tuirt e barrachd. Thòisich i an sandwich ithe.
“Carson a tha thu cho sàmhach?”
Fhathast, cha tuirt e smid, ged a bha e a’ feuchainn.
“Nach eil thu ag iarraidh a chluinntinn mun cho-fharpais?”
“O aoidh, ciamar a bha siud?”
“Bha e fìor mhath, actually, bha dùil a’m gum biodh e car dòrainneach, ach bha a h-uile duine cho gasta. ‘S e àite brèagha a bh’ ann, far an robh sinn a’ fuireach. Bu chòir dhuinne a dhol ann uaireigin.”
B’ urrainn dha faireachdainn gun robh a sùilean air.
“Aig àm na Nollaige, dh’fhaoidte,” thuirt i, ach an uair sin, stad i. “Dè?”
“Chan eil mi a’ smaointinn gum bi mi an seo aig àm na Nollaige.”
“Carson? Càit’ am bi thu?”
“Cha bhi mi an seo. Tha mi a’ dol don arm.”
“Eh? Tha thu a’ dol don arm?”
“Tha. Rinn mi e. Mìos air ais.”
“Eh?” ars ise a-rithist, na bu shochaire. “Rinn thu e?”
Cha b’ urrainn dha coimhead oirre.
“Bidh mi a’ falbh aig deireadh na seachdaine.”
Cha tuirt i smid airson greis, ach nuair a sheall e oirre, bha a sùilean fosgailte, gorm mar a’ mhuir.
“Cò às a thàinig am beachd seo, a Chailein?”
“Och, chan eil fhios a‘m. Feumaidh mi rudeigin a dhèanamh, Anna. Leis a’ bheatha agam. Feumaidh mi obair ceart fhaighinn.”
“Tha obair ceart agad mar-tha.”
“Chan e obair ceart a th’ ann an iasgach.”
“Tha e nas fheàrr na sin! ’S e dòigh beatha a th’ ann. ’S e sin cò a th’ annad.”
“Chan e. Chan e mise a th’ ann. ’S e sin rud a nì mi son airgead a dhèanamh. Rud a chumas an seo mi.”
“Agus nach e sin a th’ annamsa, cuideachd?”
Cha do fhreagair e, agus nuair a sheall e suas a-rithist, bha a sùilean dùinte. A dh’aindeoin sin, thug iad buille air a chridhe.
“Feumaidh mi dhol air ais,” thuirt i an dèidh greis, is dh’fhalbh i.
Dh’fhuirich Cailean ri taobh a’ chuain, a’ coimhead air gach drog, ’s an t-uisge a’ leumadh thairis air na clachan.

* * *

An dèidh dìnnear, bha iad uile san t-seòmar shuidhe.
“A bheil thu a’ dol a bhith nad shaighdear, ma-tà?” ars a phiuthar bheag.
Bha iad a’ dèanamh an nigheadaireachd, a mhàthair ag iarnaigeadh ann an oisean an t-seòmair le Cailean a’ filleadh nan aodach, agus a phiuthar bheag a’ cluich air an ùrlar eatarra.
“’S mi a tha,” ars Cailean.
“Am bi agad ri ad a chur ort?” thuirt i, is chuir i drathais air a ceann. “Mar seo?”
“Tha mi ‘n dòchas nach bi!”
“Sa Bheurla, bidh mi a’ fàs mixed up eadar soldier is shoulder.”
“O, nach tu a tha faoin!” thuirt e, is thog e i is thionndaidh e bun os cionn i. Cha robh i ach còig bliadhna dh’aois, bàn is aotrom.
“Ach, a Chailein, bidh saighdearan a’ marbhadh daoine, ge-tà.”
“Och, cha bhi mis’ a’ dèanamh dad mar sin.”
“Ach dè mu dhèidhinn, ma bhios, ma bhios iad ag iarraidh ort sin a dhèanamh, no gheibh thu do dhòlas?”
Sheall e air a mhàthair, ach cha b’ urrainn dha freagairt a lorg air a h-aghaidh.

* * *

An ath latha, bha i brèagha. Bha e fhèin is Aonghas air tiops fhaighinn an dèidh na h-obrach, is thug iad sìos chun na tràghad iad. ’S fhada bhon àm nuair a bha iad còmhla sa bhun-sgoil ach bhiodh iad fhathast a’ coinneachadh ri chèile an-dràsta ’s a-rithist, ged a dh’fhalbh Aonghas do dh’oilthigh ann an Dùn Èideann dà bhliadhna air ais. Bha cuimhne aig Cailean nuair a thàinig e air ais an dèidh a’ chiad theirm, le falt fada air is aodach neònach. Bha cuimhne aige cuideachd air turas a chaidh Aonghas air caismeachd ann an Glaschu, an aghaidh a’ chogaidh ann an Iraq. Cha d’ thuirt e mòran ma dheidhinn, ge-tà.
“Cuin a bhios am bus a’ falbh a-màireach, ma-tà?” ars Aonghas.
“Meadhan latha.”
“Seadh.”
Bha a’ ghrian a’ dol sìos, na faoileagan a’ caoineadh is a’ cromadh anns na speuran.
“A bheil cuimhne agad,” ars Aonghas, “Turas a thàinig Chris Caimbeul air ais air leave, nuair a bha sinn fhathast san àrd-sgoil? Bha sinn a’ cluich iomain air an tràigh. Thòisich e rànaich, ’s e ag ràdh nach robh e ag iarraidh a dhol air ais.”
“Tha cuimhne a‘m. Ach chan e deugair a th’ annamsa.”
“Tha fhios a‘m. A bheil eagal ort, ge-tà?”
Thug Cailean sùil air na monaidhean is na h-eileanan a bha romhpa, dorchadas na h-oidhche a’ tighinn sìos orra uile.
“Tha.”
Cha d’ thuirt Aonghas rud sam bith, ach chuir e a làmh air gualann Chailein.
“Uill,” thuirt Aonghas an dèidh greis. “Feumaidh mi falbh. Bidh agam ri dùsgadh aig còig uair sa mhadainn. Cha bhi thu ag ionndrainn sin, am bi?”
“Cha bhi, gu dearbh fhèin!”
“Ceart. Uill.” Bha Aonghas na sheasamh ri a thaobh. “Thoir an aire ort fhèin, ’ille.”

Dh’fhuirich Cailean ri taobh na mara gus an tàinig a-steach am bàta-aiseig mu dheireadh, dubh is geal, a sholasan a’ dealrachadh mar rionnagan.

* * *

Dhùisg e tràth an ath mhadainn co-dhiù. Bha e air bracaist a ghabhail còmhla ris a mhàthair is a phiuthar. An uair sin, dh’fhalbh iad, ’s bha Cailean toilichte ma dheidhinn. Cha robh e ag iarraidh gum bi iad còmhla ris aig an t-stèisean.

A-nis, bha e faisg air meadhan latha. Bha baga ri a thaobh, slàn is sgiobalta. Thug e sùil a-rithist air na leabhraichean aige, na CDs, na dealbhan, an sealladh a-mach às an uinneag. Cha robh e air a bhith air falbh bhon taigh fad ùine mhòr a-riamh. Cola-deug, air a’ char as motha ’s iad air saor-làithean anns an Fhraing, nuair a bha athair fhathast mun chuairt.

Bha e na shuidhe air oir na leapa. Is bha e deiseil, cha mhòr. Mus b’ urrainn dha smaointinn air rud sam bith eile, thog e a bhaga ’s choisich e a-mach às an doras, a’ fàgail an t-seòmair bàn.

Share

2 thoughts on “Sgeulachd Ghoirid | Cailean

Fàg freagairt

Cha dèid an seòladh puist-dhealain agad fhoillseachadh. Tha * ris na raointean a tha riatanach